shirkhan-alphabet v1.1.1
ئۇيغۇرچە قوللانما ئۈچۈن بۇيەرنى چىكىڭ
ŝirhan êlipbesi
ŝirhan êlipbesi ŝirhanniñ turmuŝ we hizmet iĥtiyaji vĉvn yasap ĉiqilĝan êlipbedur.
ŝirhan êlipbesi ŝirhan teripidin yasalĝan, ôziniñ iĥtiyaji we iŝlitiŝ aditini asas qilĝan êlipbe bolup ĥêĉqandaq til-yêziq qaxide-pirinsipliriĝa tayanmiĝan we uyĝun kelmesliki momkin. u pvtvnley ŝehiske wekillik qilidiĝan êlipbe bulup,ŝirhanniñ kiŝilik haĥiŝi we ôzlvk pirinsipini asas qilidu.
meqset
ASCII ĥeriplirini qollaydiĝan ĥerqandaq urunda ĉeklimisiz yêziqĉiliq bilen ŝuĝullanĝili boluŝ
iŝlitiliŝ orni
barliq êngilizĉe 26 ĥeripni kirgvzgili bolidiĝan yumtallarda iŝlitilidu.
ŝirhan asasliqi markdown girammatikisida yêziqĉiliq bilen ŝuĝulliniŝ vĉvn iŝlitidu.
mezmunniñ yêziliŝ we kôrvlvŝ ŝekli
mezmun birdek ŝirhan êlipbeside kôrsitilgen ĥeripler buyinĉe yêzilidu we ŝu buyunĉe kôrsitilidu.
ŝaraxit yar bergen urunlarda erep yêziqi asasidiki uyĝurĉida mas qedemlik kôrvp turuŝ iqtidari teminlaŝ arqiliq mezmunniñ imla hataliqtin saqliniŝini kapaletke ige qiliŝqa bolidu.
pirinsip
ŝirhan êlipbesi barliqqa kêliŝ we kêyinki ôzgvrvŝlerde tôwendiki pirinsiplarĝa rixaye qilidu:
- uyĝur tilidiki 32 ĥerip + ĥemze din ibaret 33 ĥeripni tuluq ipadiliyeliŝi kêrek
ASCIIdiki 26 ĥeriptin baŝqa ĥeriplerni ôz iĉige almasliqi kirek- ĥeripler birdek kiĉik yêziliŝi kirek
- konopka tahtisidiki bir ĥerip bir ĥeripkila wekillik qiliŝi, birikme ĥerip ikki musteqil ĥerip ŝeklide kirgvzvliŝi kirek
dimekĉi ĥazirqi uyĝurĉe kirgvzgvĉlerdek bir ĥerip arqiliq ikki ĥerip ipadilenmesliki we buniñdin saqliniŝ lazim
- qoŝma ĥeriplerni ĥasilliĝuĉi ĥerip eñ yahŝisi ayrim ĥerip bolmasliqi kirek
- qoŝma ĥeriplerni ĥasilliĝanda ĉuqum ĥerip tuqunuŝi kêlip ĉiqmaydiĝan, yaki eñ az ĉiqidiĝan ĥaletni asas qilŝ kirek
- ĥerip tuquniŝi kilip ĉiqiŝtin saqlanĝili bolmiĝanda, tuqunuŝqan ĥeripni ayriĝuĉi ĥerip vĉvn qoŝma ĥerip ĥasilliĝuĉi ĥeripni aldin tallaŝ kêrek, ĥeriptin baŝqa belgini ayriŝ belgisi qiliŝtin saqliniŝ kirek!
asasliqi
markdownqatarliq belge arqiliq mena ipadileydiĝan yêziqĉiliq iŝliri kôzde tutuldi
ŝirhan êlipbesidiki ĥeripler
ŝirhan êlipbesi yêziŝqa eplik (shirkhan) we uquŝqa eplik (shirkhan-uz) din ibaret ikki qisimĝa bôlvnidu.
- yêziqĉiliq bilen ŝuĝullanĝanda yêziŝqa eplip ĥerip jediwili asasida yêziŝ lazim
- eger kirgvzvŝ ŝaraxit yar bergen eĥwalda uquŝqa eplik ĥerip jediwilide yêziŝqa bolidu.
- naĥayti êniq buluŝ kêrekki ikkisini arlaŝturup yêziŝqa bolmaydu.
yêziŝqa eplik nusqisida
ASCIIdiki 26 ĥeriplerla bolĝan bolidu; bu pirinsip qoŝma ĥeriplernimu ôz iĉige aliduoquŝqa eplik nusqisidiki ĥeripler yêziŝqa eplik nusqisiniñ elalaŝturulĝan ŝekli bulup, yêziŝqa eplip ĥerip jediwilidiki tuquniŝidiĝan,oquŝqa qulaysizliq peyda qilidiĝan ĥeriplerni baŝqa oquŝqa qulay ĥeriplerge almaŝturup,uquŝ we ĉvŝiniŝ kvĉiqini aŝuruŝqa iŝlitidiĝan ĥerip jediwêlini kôrsitidu.
yêziŝqa eplik ĥerip jediwili
yuqiridiki pirinsip qismida kôrsitilgen mezmunlarĝa rixaye qilĝan asasta ŝirhan êlipbesiniñ ĥeripliri tôwendikilerge muqumdaldi:
kôrvŝ we este qalduruŝqa qulay bolsun vĉvn uyĝurĉe ĥeripler bilen birge birildi

izaĥat
hĥeripi qoŝma ĥerip ĥasilliĝuĉi ĥerip qilip iŝlitilidu, ayrim iŝlitilse mena ipadilimeydu.hĥeripi tuqunuŝqan ĥeriplerni ayriŝ belgisi qilip iŝlitilidu ( astidiki mezmunlarĝa qaralsun )ŝirhan êlipbeside ĥemze vĉvn
xĥeripi iŝlitilidu. mesilen: svrxet /svrxet/ , svret /svret/ qilip yêzilidu;barliq suzuq tawuŝtin baŝlanĝan sôzlvklerniñ bêŝidiki ĥemze quyulmisimu bolidu. mesilen: ademler /ademler/ qilip yêzilidu, /xademler/ emes;
ŝirhan êlipbesidiki ĥeriplerdin ñ ĥeripidin baŝqilirida neziriye jeĥettin tuqunuŝ kôrvlmeydu, ñ ĥeripini
ngbilen ipadiligenden,g,ngvĉ ĥerip arisida mena tuquniŝi kêlip ĉiqidu,bundaq eĥwalda /n/ bilen /g/ arisiĝa /h/ ĥeripi quŝulupnhgqilip yêziŝ arqiliq mena tuquniŝi ĥel qilinidu. mesilen: vnge êliŝvnhge ehlish,enge êliŝenhge ehlishdêgendek;eskertiŝ:
n,gharisida tuqunuŝ kôrvlgendenghŝeklide ôz ipadisini tapidu,nghbirikmisihĥeripi ayrim mena ipadilimigenliktin ĉuqumn+ghni ipadiligenliktin kilip ĉiqidu, ŝuñlaŝqa bundaq alaĥide eĥwaldahbelgisi arqiliq ayrip yêzilmisimu bulidu; barliq logikiliq bir terep qiliŝ pirogrammiliri yuqarqi qanuniyet buyiĉe aptumatik bir terep qiliŝi kirek, ŝundaqlahquŝup yêzilĝan eĥwalnimu toĝra bir terep qilaliŝi kirek ,mesilen tôwendikidek yêziŝniñ ĥer ikkilisi toĝra: baŝlanĝanbashla+n+gh+an,baŝlanĝanbashla+n+h+gh+an;ŝirhan êlipbeside ô ĥeripi vĉvn
ciŝlitildi. ô we v larniñc,vni tallap iŝlitiŝi asasliqi konupka tahtisidiki ĥerip orni seweblik boldi;ŝirhan êlipbesige arliŝip kelgen
ASCIIliq baŝqa tildiki mezmunlarni periqlendvrvŝ zôrvriyti bolĝan urunlarda/belgisi arqiliq mezmunni urap yêziŝ arqiliq mehsetke yêtiŝke bulidu. mesilen: ( ŝirhan êlipbesi/english/tiliĝa bek ohŝaydiken ) dêgen jvmlideenglishsôzi uyĝurĉiĝa aylanduruŝ zôrvriyiti tuĝulĝan urunlarda ôz pêti qaldurulup aylanduruŝqa qatnaŝmaydu;
uquŝqa eplik ĥerip jediwili
bu jediwelge ŝirhan uz yeni
shirkhan-uzjediwili dep nam birildi
ŝirhan uz jediwili ŝirhan jediwilidiki yuqarqi ĥeriplerge qarita ôzgertiŝ kirgvzdi:
cyeni "ô" ĥeripi vĉvnôĥeripi tallandiwhyeni "ĥ" ĥeripi vĉvnĥĥeripi tallandiehyeni "ê" ĥeripi vĉvnêĥeripi tallandingyeni "ñ" ĥeripi vĉvnñĥeripi tallandichyeni "ĉ" ĥeripi vĉvnĉĥeripi tallandikhyeni "h" ĥeripi vĉvnhĥeripi tallandizhyeni "ž" ĥeripi vĉvnžĥeripi tallandishyeni "ŝ" ĥeripi vĉvnŝĥeripi tallandighyeni "ĝ" ĥeripi vĉvnĝĥeripi tallandi
yardemĉi qurallarĝa kôrsetme
ŝirhan êlipbesi erep yêziqi asasidiki uyĝur tili bilen tvptin ohŝimaydiĝan bolĝaĉqa yêziŝ we uquŝ jeĥette qiyinĉiliq tuĝuliŝi êniq, ŝuñlaŝqa yardemĉi qurallar yuqarqi bir qanĉe tereptin tuluqlansa bolidu:
- ŝirhan êlipbesi boyiĉe sôz tewissiyeleŝ
- imla tekŝvrvŝ we eskertiŝ
- quŝumĉe rayunda mas qedemde uyĝurĉiĝa aylandurup kôrsitiŝ
- uyĝurĉe
markdownni ŝirhan êlipbesidikimarkdownĝa aylanduruŝ - ŝirhan êlipbesidiki
markdownni uyĝurĉidikimarkdownĝa aylanduruŝ markdownnihtmltiniĉ betke aylandurup bilog iŝliri qatarliqlarĝa iŝlitiŝmarkdownniPDF, resim qatarliq saqlaŝqa eplik ŝekillerge aylanduruŝ- mezmun terjime qiliŝ
OCRperiqlendvrvŝ- awazliq kirgvzvŝ
- awazni mezmunĝa aylanduruŝ
- ...
ŝirhan êlipbesini yadro qilĝan yardemĉi tvrler
shirkhan-alphabet-table
shirkhan-alphabet-table
bv tvr ŝirhan êlipbesiniñ ĥerip jediwilini asas qilip baŝqa iŝlitiŝ urunlirida ôlĉem birliki ĥasillaŝ vĉvn teyyarlanĝan bulup,javascript tilini asas qilidiĝan tvrler aldin muŝu tvrni iŝlitip munasiwetlik uĉurlarĝa êriŝiŝi tewissiye qilinidu
;
shirkhan-vscode
shirkhan-vscode
bu tvr vscode kod teĥrirligvĉide ŝirhan êlipbesini iŝlitip markdown yêziŝni iŝqa aŝuruŝ vĉvn teminlengen qisturma. vscode niñ qisturma baziridin shirkhan-vscode dep izditiŝ arqiliq qaĉilap iŝlitiŝke bulidu.
qisturminiñ têhimu kôp uĉuri vĉvn mezkur tvr ambirini kôrvñ;
shirkhan-crx
shirkhan-crx bu tvr asasliqi torkôrgvĉ qisturmisi bolup, torkôrgvĉlerde ŝirhan êlipbeside yêzilĝan mezmunlarni uyĝurĉiĝa aylandurup kôrsitiŝ qatarliq muĥim iĥtiyajlarni qanduruŝ vĉvn iŝlitilidu
shirkhan-retext
shirkhan-retext bv tvr asasliqi têkist mezmunini uyĝurĉe we ŝirhan êlipbesi arisida aylanduruŝqa iŝlitilidu;
shirkhan-remark
shirkhan-remark
bv tvr asasliqi markdown mezmunini ŝirhan êlipbesi we uyĝurĉe arisida ôz - ara aylanduruŝ vĉvn iŝlitilidu;